Gå til sidens hovedinnhold

Eg er djupt såra og vonbroten over både fylkesmannen og fugleforskarar si stenging av Børaunen

Artikkelen er over 1 år gammel
For abonnenter

Lesarbrev Dette er et debattinnlegg. Innlegget gir uttrykk for skribentens holdninger.

Etter ein lang og seig pløyedag, skrur ein av traktoren, og den gilde kona kjem med mat og kaffi. Så sitt me i lag og nyt «vipe-timen» i solnedgangen. Dette er store minner. Eller då ein pløyer og ho gamle vipemor ser opp på bonden med «maskara-jersey» auer som seier at: Du sparer meg vel i år som i fjor? Ein ekte bonde går då av traktoren, setter hælen i den høgaste pløgslå (plogfåra) og lager ei reirgrop. Så flytter han reiret slik at den gamle vipemora går tillitsfullt bort og legger seg på reiret igjen. Det er like stort kvar gong – større enn nokon lottogevinst.

Vipa er i sterk nedgang. Forsking visar at den norske vipebestanden har hatt ein samla nedgang på 75 prosent dei siste 15–20 åra.

I min tid som bonde var det 3–4 vibepar på kvar teig, men då pløgde me årlig opp halve garden og sådde eitt- og toårig raigras som me fôrhausta og gav til kyrne heile sommaren. På Jæren var det då om lag 90.000 dekar med raigraseng, men nå er det redusert til om lag 10.000 dekar. Dette var det beste vipebiotopen me hadde. Det er enda store vipekoloniar på Bøvatnet og på Børaunen.

Apropos Børaunen så er eg djupt såra og vonbroten over både fylkesmannen og fugleforskarar si stenging av Børaunen. Etter å ha studert fuglelivet kvar dag på Bø i over 50 år så meiner eg at stam- og trekkfuglar som vitjar Børaunen blir vande med menneske. I bondelagsamanheng har det vore mitt hjartesukk å lede turfolket på rette stiar i kulturlandskapet. For eksempel kan barnefamiliar vekke og stimulere naturinteressene med ein tur til Børaunen. Her er eit variert plante- og fugleliv og her er eit fantastisk kulturlandskap som me bønder steller og pleier med kjærlege never. Derfor skulle det vore anlagt ein enkel sti på det høgaste punktet på Børaunen, slik at folk kunne gått tur her heile året.

Eg har hatt gleda av å sette opp seks gjerdeklyvarar på beite langsmed sjøen på Vestra Bø. Eg har vidare restaurert fleire hundre meter med doble steingjerde. I le av desse finn vipa sin første plass for matauke når de står frosne på revet. Nå er det rev og kråke som er dei største fuglunge- og eggplyndrarane, mens vandrefalken som nå ruger årlig i Randaberg drep voksen fugl. Grevling og mår er også med på denne plyndringa, og dei har i den seinare tid utrydda fasanstammen på Bø.

Til sist vil eg sette søkjelyset på nye miljøtiltak i landbruket. Ikkje alle nye miljøgjødseltiltak som for eksempel slepegjødselslanger er gode for bakkehekkende fugl som vipe, lerke og spove. Miljøvennleg for klima, men øydeleggane for fugl. Like eins er tak over gjødselkummen eit flott klimatiltak, men sterkt øydeleggjande for overvintringsfuglane som finn seg insekt i gjødseloverflata. Dette gjeld vintererla, rødstupa, rødvingetrost, svarttrost og gjerdesmett. Ingen ting er som å gå ein tur over Bøstrendene – der er vibå, der er spojen og der er tjelden, ja skjønt måkeskrik er verd å høyra på.